على زمانى قمشه اى

441

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

زمان در شبه قاره مورد استفاده قرار گرفت . در همين دوره ، گاه‌شمارى هجرى قمرى نيز به عنوان گاه‌شمارى دينى ، در اين سرزمين كاربرد داشته است . اكبر ، سومين و بزرگترين پادشاه بابرى ( حك : 963 - 1014 ) ، نخستين پادشاهى است كه به ابداع گاه‌شمارى برگرفته از اركان گاه‌شمارى يزدگردى پرداخت و كار او دستمايهء كار ديگر پادشاهان بابرى شد . گاه‌شمارى ابداعى اكبر شاه كه به « تاريخ الهى » مشهور شده است در ادامهء سياستهاى اصلاح‌گرانهء او به وجود آمد . اين اصلاحات منجر به ظهور آيينى جديد با عنوان آيين الهى شد و ستاره‌شناس ايرانى دربار اكبر شاه ، فتح اللّه شيرازى ، اساس نجومى تاريخ الهى را ترتيب داد . تاريخ الهى از 992 هجرى قمرى ، در بيست و نهمين سال سلطنت اكبر شاه ، رسميت يافت ، امّا مبدأ آن را 11 مارس 1556 / 28 ربيع الآخر 963 ، مقارن نخستين نوروز و اعتدال بهارى پس از به تخت نشستن اكبر شاه ، قرار دادند ، درحالىكه اكبر شاه 26 روز پيش از اين تاريخ به سلطنت رسيده بود . اركان تاريخ الهى آميزه‌اى از اركان گاه‌شمارى يزدگردى و جلالى است . در اين گاه‌شمارى ، همانند گاه‌شمارى يزدگردى ، هر روز نام خاصى دارد و ماه‌هاى سال نام ماه‌هاى گاه‌شمارى يزدگردى را دارند ، امّا چون در تاريخ الهى ، طول مدت هر ماه به توقف خورشيد در برجهاى دوازده‌گانه بستگى دارد ، روز سى و يكم و سى و دومى براى ماه‌هاى سال پيش‌بينى شد و چون در گاه‌شمارى يزدگردى براى اين روزها نامى وجود ندارد ، به ترتيب نامهاى « روز » و « شب » براى اين دو انتخاب گرديد . طول سال نيز برابر طول سال در گاه‌شمارى جلالى محاسبه شد . مهمترين اسناد مورخ به اين گاه‌شمارى ، مجموعه سكه‌هاى اكبر شاه است كه نمونه‌هاى متعددى از آنها وجود دارد . برخى از اين سكه‌ها در نوع خود